Τι συμβολίζει το πέταγμα του χαρταετού;

Καθαρά Δευτέρα κι ο ουράνος γεμίζει πολύχρωμους χαρταετούς που συναγωνίζονται ποιος θα πάει πιο ψηλά. Τι συμβολίζει όμως το πέταγμα του χαρταετού;

Η καθαρά Δευτέρα κατά την Ορθόδοξη εκκλησία είναι η μέρα που ο άνθρωπος καθαρίζεται ψυχικά και σωματικά και προετοιμάζεται για την μεγάλη νηστεία της Σαρακοστής.

Ο χαρταετός έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα. Τον 4ο  αιώνα  π.Χ., ο  μαθηματικός  και  αρχιμηχανικός  Αρχύτας  (440-360 π.Χ.), από  τον  Τάραντα  της  Νότιας  Ιταλίας, καλός  φίλος  του  Πλάτωνα  και  οπαδός  του  Πυθαγόρα, χρησιμοποίησε  στην  αεροδυναμική  του  τον  χαρταετό  και  λέγεται  ότι  ήταν  ο  εφευρέτης  του.

Και το 1752, ο Βενιαμίν Φραγκλίνος, διαπίστωσε με την βοήθεια ενός αετού, τον ηλεκτρισμό της ατμόσφαιρας και έφτιαξε το αλεξικέραυνο.

Επίσης οι χαρταετοί ήταν κομμάτι της πίστης των λαών της ανατολής. Οι λαοί αυτοί στόλιζαν τους χαρταετούς με ευχές και επιθυμίες, και πετώντας τους τις έστελναν όσο πιο κοντά μπορούσαν στο θεό.

Μια πιθανή εξήγηση για το πέταγμα του χαρταετού είναι ότι συμβολίζει την ανάγκη του ανθρώπου για εξύψωση πνευματική και ψυχική.

Το βλέμμα είναι στραμμένο στον ουρανό και το σκίρτημα χαράς που νιώθουμε, όταν καταφέρνουμε να τον δούμε να πετάει ψηλά, είναι πολύ μεγάλο.

Ίσως γιατί κατά βάθος ευχόμαστε να μπορούσαμε να βρεθούμε κι εμείς μαζί του εκεί ψηλά. Όποιος δεν πέταξε ποτέ χαρταετό, δεν έστρεψε το βλέμμα όσο ψηλά χρειάζεται...

Όποιος κι αν είναι ο πραγματικός συμβολισμός του, το βέβαιο είναι ότι προσφέρει χαρά και διασκέδαση σε μικρούς και μεγάλους.

Αμόλα καλούμπα λοιπόν και μακριά από τα καλώδια της ΔΕΗ...

Καλή Σαρακοστή!

Πηγή: http://www.pontos-news.gr

Ελληνική παράδοση: Ήθη και έθιμα της Αποκριάς!

Μπορεί για τους περισσότερους οι Απόκριες να συνδέονται με τα μεγάλα καρναβάλια, τις παρελάσεις μεταμφιεσμένων ή τους ξέφρενους χορούς. Σε αρκετούς όμως νομούς και γεωγραφικά διαμερίσματα της χώρας, σώζονται έθιμα και παραδόσεις που μεταφέρονται αναλλοίωτα από γενιά σε γενιά μέχρι και τις μέρες μας.
Διονυσιακού χαρακτήρα, αρχαιοελληνικής προέλευσης, με παγανιστικές επιρροές, τις περισσότερες φορές έντονα σκωπτικά και με σατυρική διάθεση, τα αποκριάτικα έθιμα ανά την Ελλάδα, συνδέονται άλλοτε με την ιστορία και τους θρύλους της περιοχής και άλλοτε πάλι αποτελούν απλώς μια αφορμή διαφυγής από την καθημερινότητα.
Η προετοιμασία σε αρκετές περιπτώσεις ξεκινάει μόλις ανοίγει το Τριώδιο, ενώ κορυφώνεται πάντοτε την τελευταία Κυριακή των Αποκριών, όπου σε κάθε περιοχή στήνεται μεγάλο γλέντι που διαρκεί μέχρι το πρωί της Καθαρής Δευτέρας.

Βόρεια Ελλάδα

Νάουσα
Με διονυσιακή καταγωγή, το έθιμο «Γενίτσαροι και Μπούλες», συνεχίζει μέχρι και τις μέρες μας, να ζωντανεύει στην πόλη της Νάουσας. Την Κυριακή της Αποκριάς υπό τους χαρακτηριστικούς ήχους του νταουλιού και του ζουρνά, ένα μπουλούκι με «γενίτσαρους» περιφέρεται στους δρόμους της πόλης με τελικό προορισμό το δημαρχείο, όπου και κορυφώνεται η γιορτή. Στο ρυθμικό άκουσμα του Ζαλιστού, η Μπούλα βγαίνει στο παράθυρο και με χαρακτηριστικές ρυθμικές κινήσεις του σώματος της, ώστε να κουδουνίζουν τα κρεμασμένα στο στήθος της νομίσματα, χαιρετάει το μπουλούκι ενώ λίγο μετά κατεβαίνει κάτω, ενσωματώνεται στο πλήθος και όλοι μαζί συνεχίζουν την περιοδεία μέχρι να πάρουν την επόμενη Μπούλα. Σταδιακά σχηματίζεται μια «μεγαλειώδης» πομπή με ανθρώπους όλων των ηλικιών, να συμμετέχουν στην αναβίωση του εθίμου.

 

Ξάνθη
Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, στην Ξάνθη, στη γέφυρα του ποταμού Κόσυνθου, αναβιώνει το «κάψιμο του Τζάρου». Πρόκειται για ένα κατασκευασμένο ανθρώπινο ομοίωμα, τοποθετημένο πάνω σε πουρνάρια, που καίγεται και «ξορκίζει το κακό». Σε αυτή την περίπτωση, το κακό είναι… η απομάκρυνση των ψύλλων το καλοκαίρι. Το έθιμο έφεραν οι πρόσφυγες από το Σαμακόβ της Ανατολικής Θράκης και κάθε χρόνο ζωντανεύει από τους κατοίκους του ομώνυμου συνοικισμού. Μετά το «κάψιμο του Τζάρου», ακολουθεί γλέντι μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες.

Κοζάνη
Ο Φανός, ο συμβολικός «βωμός» της αποκριάτικης εορταστικής φωτιάς, ανάβει εδώ και πολλούς αιώνες στην Κοζάνη. Ανεξαρτήτως από τις έριδες ως προς την καταγωγή του, το συγκεκριμένο έθιμο, δίνει έναν πανηγυρικό τόνο στην πόλη. Με προεξάρχουσα την κεντρική πλατεία, όπου την Κυριακή της Αποκριάς ανάβει ο μεγάλος «Φανός», ακολουθούν οι μικρότεροι συνοικισμοί που ανάβουν ταυτόχρονα τους δικούς τους «Φανούς»… για να ξεκινήσει μια ξέφρενη γιορτή καθαρά διονυσιακού χαρακτήρα. Οι χορευτικοί κύκλοι γύρω από τον βωμό διευρύνονται, τα τραγούδια διαδέχονται το ένα το άλλο. Τα περισσότερα είναι τα καλούμενα «ξινέντραπα» ή «μασκαραλίτκα» τραγούδια, με έντονες σατυρικές-πειρακτικές αναφορές. Το κρασί ρέει άφθονο, το ίδιο και τα τοπικά εδέσματα, ενώ το γλέντι κρατάει μέχρι τα ξημερώματα της Καθαρής Δευτέρας.

 

ΙωάννιναΟι «τζαμάλες», οι αποκριάτικες φωτιές, θα ανάψουν σε διάφορες συνοικίες της πόλης των Ιωαννίνων το βράδυ της τελευταίας Κυριακής, πριν τη νηστεία της Σαρακοστής. Έθιμο που υπάρχει από τον 19ο αιώνα στα Γιάννενα, αναβιώνει αδιάλειπτα από τη δεκαετία του '80 μέχρι και σήμερα. Οι «τζαμάλες» ζεσταίνουν από την παγωνιά της περιοχής, ενώ με το άναμμα της πρώτης σπίθας… δίνεται το σύνθημα να ξεκινήσει η μεγάλη γιορτή.

 

ΣέρρεςΣτο νομό Σερρών, τη Δευτέρα της Τυρινής συναντάμε το έθιμο του «καλόγερου». Η γιορτή ανοίγει με τους «αναστενάρηδες» και τους μίμους, οι οποίοι συνθέτουν έναν αλλόκοτο θίασο με μέλη τον Βασιλιά, το Βασιλόπουλο, τον καπιστρά, τον καλόγερο, τη νύφη, την μπάμπω και το εφταμηνίτικο, τους γύφτους με την αρκούδα και τους Κουρούτζηδες (φύλακες). Ο θίασος επισκέπτεται όλα τα σπίτια του χωριού και στη συνέχεια οι κάτοικοι συγκεντρώνονται στην πλατεία, όπου γίνεται η προετοιμασία του αγρού για τη σπορά. Ακολουθεί η σκηνή του θανάτου και της ανάστασης με «πρωταγωνιστή» τον Καλόγερο.

Σοχός, Θεσσαλονίκη
Δρώμενο που σχετίζεται με τη γονιμότητα της γης ή και για πολλούς με τον έρωτα, οι «Κουδουνοφόροι» εμφανίζονται μέχρι σήμερα, στο Σοχό στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για πανάρχαιο έθιμο, που μεταφέρθηκε μέσα στους αιώνες και διασώθηκε αναλλοίωτο. Η κορύφωσή των εκδηλώσεων, γίνεται το τριήμερο πριν από την Καθαρή Δευτέρα, όπου οι συμμετέχοντες με τραγόμορφες στολές και κουδούνια σε όλο το σώμα τους, ξεχύνονται και χορεύουν σε δρόμους και πλατείες. Ξεχωριστή θέση έχει και το έθιμο των μετανοιών. Κατά την παράδοση οι μεγαλύτεροι δίνουν άφεση αμαρτιών στους μικρότερους, οι οποίοι με σεβασμό τους επισκέπτονται και τους φιλούν το χέρι, προσφέροντάς τους ένα πορτοκάλι.

 

Νησιά

Κάρπαθος
Την Καθαρή Δευτέρα στήνεται στην Κάρπαθο το «Λαϊκό Δικαστήριο των Ανήθικων Πράξεων». Είναι μια ευκαιρία, κάθαρσης και απονομής της δικαιοσύνης στο ξεκίνημα της Σαρακοστής. Κατηγορούμενοι είναι όσοι «ασχημονούν» ή προκαλούν με τις χειρονομίες τους, κάποιους άλλους. Ενώπιον της Δικαιοσύνης, οδηγούνται από τους «Τζαφιέδες», ένα είδος τοπικών χωροφυλάκων, που έχουν επιφορτιστεί με τη σύλληψη των «δραστών». Οι γέροντες του νησιού, αναλαμβάνουν να δικάσουν τους «ασεβείς» και κάπως έτσι ξεκινούν αυτοσχέδιοι αστεϊσμοί και πειράγματα, σαν προπομπός της γιορτής που θα ακολουθήσει.

Νάξος κορδελατοι
Έντονα στοιχεία διονυσιακής λατρείας διασώζονται μέχρι σήμερα στα έθιμα των αποκριών στο νησί της Νάξου. Οι εορτασμοί ξεκινούν από το πρώτο Σάββατο των Αποκριών, με το σφάξιμο των χοίρων, τα λεγόμενα «χοιροσφάισματα». Την «Κρεατινή» Κυριακή, εμφανίζονται στους δρόμους των χωριών οι «κουδουνάτοι», νέοι με προσωπίδες που φορούν μια ριχτή κάπα με κουκούλα, ενώ γύρω από τη μέση και το στήθος τους είναι ζωσμένοι με κουδούνια. Ο χορός τους συνοδεύεται από τον χαρακτηριστικό ήχο των κουδουνιών, ενώ δεν παραλείπουν να προκαλούν με τις άσεμνες εκφράσεις τους. Οι ντόπιοι χωρικοί πάντως τους φιλεύουν για το καλό με βραστά αυγά. Στο περιοδεύον μπουλούκι, ακολουθούν επίσης και ο «Γέρος», η «Γριά» και η «Αρκούδα». Μερικά από τα χαρακτηριστικά δρώμενα στα οποία συμμετέχουν είναι ο «γάμος της νύφης», ο «θάνατος», η «ανάσταση των νεκρών» ή και το «όργωμα». Την Καθαρά Δευτέρα στους δρόμους ξεχύνονται οι «φουστανελλάτοι», νέοι χωρίς προσωπίδες, ντυμένοι γιορτινά οι οποίοι παίζουν βιολί.

 

ΛέροςΠειρακτικού χαρακτήρα είναι και τα αποκριάτικα έθιμα στο νησί της Λέρου. Τα παλιότερα χρόνια υπήρχαν οι «καμουζέλες» ή «ελαφάκια», μασκαράδες βαμμένοι με κάρβουνο και τυλιγμένοι σε «χράμια» (υφαντές κουβέρτες), όπου κουβαλώντας την «κοκάλα» τριγύριζαν στου δρόμους των χωριών, πειράζοντας τους κατοίκους. Σήμερα, το ρόλο αυτό ανέλαβαν «ποιητές». Με μπόλικη φαντασία και σαρκαστική διάθεση σκαρώνουν περιπαικτικά στιχάκια, ενώ μικρά παιδιά ντυμένα καλογεράκια πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι και τα απαγγέλουν. Η συνέχεια γνωστή… μεγάλο γλέντι με παραδοσιακή μουσική, πολλά ευτράπελα, άφθονο ούζο, κρασί και παραδοσιακούς μεζέδες. Στην κορύφωση του πανηγυριού γίνεται το κάψιμο του «στοιχειού». Το ίδιο έθιμο έχουν επίσης στην Κω και στη Σύμη.

Αμοργός
Την Κυριακή της Τυρινής, στην Αιγιάλη και συγκεκριμένα στο χωριό Λαγκάδα της Αμοργού, αναβιώνει το έθιμο του «Καπετάνιου». Οι νέοι του νησιού ντυμένοι με παραδοσιακές φορεσιές και με τη συνοδεία τοπικών οργάνων, πηγαίνουν στην εκκλησία της Παναγίας της Επανοχωριανής. Εκεί κατά την παράδοση, ο ιερέας του χωριού πετάει στον αέρα το «γιλεό», κάτι σαν ράσο και όποιος από τους παριστάμενους νέους το πιάσει χρήζεται «Καπετάνιος». Μέσα σε κλίμα επευφημιών και με τη συνοδεία οργάνων ξεκινάει η «πομπή» των νέων για να επιστρέψει στην πλατεία του χωριού. Το έθιμο επιτάσσει ο νέος «καπετάνιος» να κεράσει όσους έχουν συγκεντρωθεί στα καφενεία, αλλά και να σύρει πρώτος το χορό, προσκαλώντας τους νέους και τις νέες να τον ακολουθήσουν. Πάνω στο χορό, ο «Καπετάνιος» ξεχωρίζει μια από τις κοπέλες, η οποία γίνεται η «Καπετάνισσα» του. Με μαντινάδες, χορό, ρακί και τηγανιτά ψάρια, το γλέντι κρατάει μέχρι το πρωί της Καθαρής Δευτέρας. Ανάλογο είναι και το έθιμο της «Καπεταναίας» στο νησί της Σερίφου.

 

ΣκύροςΑν θέλετε να ακούσετε τα γεγονότα της χρονιάς, με σατυρική διάθεση τότε η Σκύρος την περίοδο των αποκριών, είναι ο ιδανικός προορισμός. Οι κάτοικοι (κυρίως οι ψαράδες) του νησιού, επιδίδονται σε μια μορφή απαγγελίας έμμετρης σάτιρας, κάνοντας την ανασκόπηση των γεγονότων της χρονιάς που πέρασε, με τη δική τους ιδιαίτερη ματιά. Μόλις ανοίγει το Τριώδιο, στα σοκάκια της Σκύρου τριγυρίζουν ομάδες μεταμφιεσμένων, μπορείτε να συναντήσετε «Γέρους» με κουδούνια, «Κορέλες» και «Φράγκους. Αν τύχει, μάλιστα, και συναντηθούν δύο ή περισσότεροι «Γέροι», συναγωνίζονται στο περίφημο «λιλίρισμα», κουνώντας ρυθμικά και με ένταση τα κουδούνια τους για να ξεσηκώσουν τους πάντες.

Κέρκυρα
Με ενετικές αλλά και αρχαιοελληνικές επιρροές, τα αποκριάτικα έθιμα στο νησί της Κέρκυρας, έχουν τη δική τους ξεχωριστή φυσιογνωμία. Το καρναβάλι της Κέρκυρας, είναι ήδη ονομαστό, υπάρχουν όμως και λιγότερο γνωστά τοπικά έθιμα που λαμβάνουν χώρα την περίοδο των Αποκριών. Για παράδειγμα, την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, λίγο πριν ολοκληρωθεί ο κύκλος των εκδηλώσεων, ο τελάλης βγαίνει στην πόλη με το «όρντινο» ανά χείρας και διαλαλεί την άφιξη του Σιορ Καρνάβαλου. Αφού διαβαστεί μεγαλοφώνως και η διαθήκη του, πλέον όλα είναι έτοιμα για το κάψιμο του καρνάβαλου. Σε αρκετά χωριά της Κέρκυρας αναβιώνει το έθιμο του «κορφιάτικου γάμου», αλλά και ο «χορός των παπάδων».

 

Κρήτη
Ρέθυμνο
Οι κάτοικοι του χωριού Γέργερη, ντυμένοι με προβιές, ζωσμένοι με κουδούνια και με μουτζουρωμένα πρόσωπα και χέρια, βγαίνουν στους δρόμους και επιδίδονται σε έναν «αρκουδίστικο χορό». Δεμένοι μεταξύ τους με σχοινιά, ο ένας ακολουθεί τον άλλο, τρέχουν, χορεύουν, σατιρίζουν, χειρονομούν, δημιουργώντας με τους ήχους και τις κραυγές τους ατμόσφαιρα έκστασης και μέθης.
Στο νομό Ρεθύμνου αναβιώνει ακόμη και το έθιμο της «Αρπαγής της νύφης». Γαμπρός και νύφη, είναι μεταμφιεσμένοι άντρες, κρατούν μαζί τους μία κούκλα -μωρό, με ζωγραφισμένο ένα μουστάκι για να… μοιάζει στο γαμπρό.
Μερικά ακόμη δρώμενα είναι το «Όργωμα και η Σπορά», η «Κηδεία της Αποκριάς» και η «Καμήλα» φτιαγμένη από κρανίο ζώου και δύο ανθρώπους που τρέχουν σκυφτοί μέσα σε μεγάλα υφαντά υφάσματα, δημιουργώντας ένα αλλόκοτο τετράποδο, το οποίο οι υπόλοιποι μάταια προσπαθούν να τιθασεύσουν.

Στερεά Ελλάδα- Θεσσαλία

Άμφισσα
Το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς αναβιώνει στην Άμφισσα ο θρύλος του «στοιχειού». Από τη συνοικία Χάρμαινα, όπου βρίσκονται τα παλιά Ταμπάκικα (βυρσοδεψεία) και τα σκαλιά του Αϊ Νικόλα κατεβαίνει το «στοιχειό» και μαζί ακολουθεί πλήθος μεταμφιεσμένων. Στο ιστορικό μεγάλο καφενείο της πόλης γίνονται ατέλειωτες συζητήσεις σατιρικού περιεχομένου για τους θρύλους και τα στοιχειά. Κατά την παράδοση της περιοχής τα «στοιχειά» αποτελούν ψυχές σκοτωμένων ανθρώπων ή ζώων που εξακολουθούν και τριγυρίζουν στην περιοχή.

 

ΓαλαξείδιΘεσμός πλέον, το έθιμο του «αλευροπόλεμου» αναβιώνει στο Γαλαξείδι εδώ και τρείς αιώνες. Τον πρώτο λόγο έχει φυσικά το αλεύρι! Γενναιόδωρες ποσότητες αλευριού εκτοξεύονται μεταξύ των καρναβαλιστών, οι οποίοι όπως ορίζει το έθιμο, πρέπει να είναι μουτζουρωμένοι με κάρβουνο στο πρόσωπο. Βέβαια τα τελευταία χρόνια, τα πρόσωπα κυριολεκτικά σκεπάζονται από ένα σωρό πρωτότυπα μάλλον υλικά, όπως το λουλάκι, το βερνίκι παπουτσιών κ.ά. Το έθιμο έχει τις ρίζες του στην τουρκοκρατία.

 

Θήβα Στη περιοχή της Θήβας, την Καθαρά Δευτέρα, γίνεται η αναπαράσταση του «Βλάχικου γάμου». Η πολύχρωμη γαμήλια πομπή και τα παραδοσιακά όργανα που τη συνοδεύουν, αποτελούν το προπομπό της μεγάλης γιορτής που θα στηθεί το βράδυ της τελευταίας Κυριακής των Αποκριών, στην κεντρική πλατεία. Το έθιμο έχει τις ρίζες του στο 1830, τότε που οι τσοπάνηδες (Βλάχοι) από τη Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Θεσσαλία και τη Ρούμελη, εγκατέλειψαν την άγονη γη τους και αναζήτησαν γονιμότερο έδαφος κάπου νοτιότερα.

 

Λάρισα –ΤύρναβοςΟι κάτοικοι του Τυρνάβου, την τελευταία Τρίτη, πριν από την Καθαρά Δευτέρα, ξεκινούν σειρά εκδηλώσεων προς τιμήν του Διονύσου, με αποκορύφωμα το «Μπουρανί» (χορτόσουπα αλάδωτη). Καθ’ όλη τη διάρκεια της προετοιμασίας στήνεται ένα ξεχωριστό σκηνικό παιχνιδιού, με φαλλικά σύμβολα και τολμηρά πειράγματα από τους «μπουρανίδες».

 

Πελοπόννησος
Καλαμάτα
Εθιμοτυπικά κάθε χρόνο τις απόκριες οργανώνεται στην κεντρική πλατεία της Καλαμάτας το Γαϊτανάκι και η αναπαράσταση του «Βλάχικου Γάμου». Οι συμμετέχοντες είναι απαραιτήτως μεταμφιεσμένοι και δίνουν ραντεβού στην Πλατεία Ανατολικού Κέντρου, όπου στήνεται λαϊκό γλέντι με χορό, τραγούδι και φαγητό.

Μεθώνη
Στη Μεθώνη κάθε χρόνο γίνεται… «του Κουτρούλη ο γάμος». Ένας γάμος παρωδία, με καρναβαλίστικη διάθεση. Ο γάμος των νεόνυμφων (είναι και οι δύο άντρες), τελείται στην κεντρική πλατεία, παρουσία συγγενών και πολλών κατοίκων-μαρτύρων. Το μυστήριο τελείται κανονικά με παπά και με κουμπάρο, που εκτός από τις ευλογίες τους αναλαμβάνουν να διαβάσουν και το προικοσύμφωνο. Μετά το «μυστήριο» σειρά έχει το τρικούβερτο γλέντι του γάμου!

Μεσσήνη
Το βράδυ της Κυριακής της Τυροφάγου αναβιώνει στη Μεσσήνη το έθιμο της «φωτιάς». Οι κάτοικοι ανάβουν φωτιές στις γειτονιές της πόλης, και γύρω τους ξεκινάει το γλέντι και ο χορός μέχρι το πρωί. Κατά τη διάρκεια του γλεντιού γίνεται και αναπαράσταση παλαιών εθίμων και ιστοριών από τους ντόπιους.
Την Καθαρή Δευτέρα στη θέση Κρεμάλα, γίνεται η αναπαράσταση της εκτέλεσης της γριάς Συκούς, μιας γερόντισσας της Μεσσήνης που κρεμάστηκε στην τοποθεσία αυτή με εντολή του Ιμπραήμ Πασά. Μετά την αναπαράσταση, μπορεί κάθε επισκέπτης να «κρεμαστεί» από τους ψευτοδήμιους της κρεμάλας. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας γίνεται η παρέλαση με άρματα, μεταμφιεσμένους μικρούς και μεγάλους και χορευτικά συγκροτήματα.

Γεωργία Βασσάλου

Απόκριες ονομάζονται οι τρεις εβδομάδες πριν από την Καθαρή Δευτέρα οπότε αρχίζει και η μεγάλη νηστεία της Σαρακοστής. Ονομάστηκαν έτσι επειδή, τη περίοδο αυτή, συνηθίζεται να μην τρώνε κρέας οι Χριστιανοί, δηλαδή «να απέχουν από κρέας». Ανάλογη με την ελληνική λέξη Αποκριά είναι και η λατινική λέξη καρναβάλι (Carneval, carnavale, από τις λέξεις<Carne=κρέας και Vale=περνάει).
Το κύριο γνώρισμα των Αποκριών είναι οι μεταμφιέσεις τις οποίες συναντάμε σε ολόκληρη την Ελλάδα, καθώς και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Το όνομα των μεταμφιεσμένων διαφέρει από τόπο σε τόπο: κουδουνάτοι, καμουζέλες, μούσκαροι αλλά το κοινότερο είναι μασκαράδες και καρνάβαλοι που προέρχεται από τις ιταλικές λέξεις maschera και carnevale.
Στην Ελλάδα υπάρχει πληθώρα εθίμων που διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή. Ας γνωρίσουμε κάποια από αυτά.
- See more at: http://www.tralala.gr/Ellhnikh-paradosh-Hthh-kai-ethima-ths-Apokrias/#sthash.QcCMIDuj.dpuf

Απόκριες ονομάζονται οι τρεις εβδομάδες πριν από την Καθαρή Δευτέρα οπότε αρχίζει και η μεγάλη νηστεία της Σαρακοστής. Ονομάστηκαν έτσι επειδή, τη περίοδο αυτή, συνηθίζεται να μην τρώνε κρέας οι Χριστιανοί, δηλαδή «να απέχουν από κρέας». Ανάλογη με την ελληνική λέξη Αποκριά είναι και η λατινική λέξη καρναβάλι (Carneval, carnavale, από τις λέξεις<Carne=κρέας και Vale=περνάει).
Το κύριο γνώρισμα των Αποκριών είναι οι μεταμφιέσεις τις οποίες συναντάμε σε ολόκληρη την Ελλάδα, καθώς και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Το όνομα των μεταμφιεσμένων διαφέρει από τόπο σε τόπο: κουδουνάτοι, καμουζέλες, μούσκαροι αλλά το κοινότερο είναι μασκαράδες και καρνάβαλοι που προέρχεται από τις ιταλικές λέξεις maschera και carnevale.
Στην Ελλάδα υπάρχει πληθώρα εθίμων που διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή. Ας γνωρίσουμε κάποια από αυτά.
- See more at: http://www.tralala.gr/Ellhnikh-paradosh-Hthh-kai-ethima-ths-Apokrias/#sthash.QcCMIDuj.dpuf

Πλέκοντας κορδέλες στο Γαϊτανάκι!
Από τα πιο γνωστά πανελλαδικά έθιμα, που διατηρούνται αυτούσια ως τις μέρες μας, είναι το γαϊτανάκι. Το γαϊτανάκι είναι ένας χορός που δένει απόλυτα με το χρώμα και το κέφι της απόκριας.
Δεκατρία άτομα χρειάζονται γι’ αυτόν το χορό. Ο ένας κρατά ένα μεγάλο στύλο στο κέντρο, από την κορυφή του οποίου κρέμονται 12 μακριές κορδέλες, διαφορετικού χρώματος η καθεμιά. Οι κορδέλες αυτές λέγονται γαϊτάνια και δίνουν το όνομά τους στο έθιμο. Οι υπόλοιποι δώδεκα χορευτές κρατούν από ένα γαϊτάνι και χορεύουν σε ζευγάρια. Καθώς κινούνται γύρω από το στύλο, κάθε χορευτής εναλλάσσεται με το ταίρι του κι έτσι πλέκουν τις κορδέλες πάνω του δημιουργώντας χρωματιστούς συνδυασμούς. Όταν πια οι κορδέλες τυλιχτούν στο στύλο και οι χορευτές χορεύουν όλο και πιο κοντά σε αυτόν, τότε ο χορός τελειώνει και το στολισμένο γαϊτανάκι μένει να θυμίζει το αποκριάτικο πνεύμα.
- See more at: http://www.tralala.gr/Ellhnikh-paradosh-Hthh-kai-ethima-ths-Apokrias/#sthash.QcCMIDuj.dpuf

Απόκριες ονομάζονται οι τρεις εβδομάδες πριν από την Καθαρή Δευτέρα οπότε αρχίζει και η μεγάλη νηστεία της Σαρακοστής. Ονομάστηκαν έτσι επειδή, τη περίοδο αυτή, συνηθίζεται να μην τρώνε κρέας οι Χριστιανοί, δηλαδή «να απέχουν από κρέας». Ανάλογη με την ελληνική λέξη Αποκριά είναι και η λατινική λέξη καρναβάλι (Carneval, carnavale, από τις λέξεις<Carne=κρέας και Vale=περνάει).
Το κύριο γνώρισμα των Αποκριών είναι οι μεταμφιέσεις τις οποίες συναντάμε σε ολόκληρη την Ελλάδα, καθώς και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Το όνομα των μεταμφιεσμένων διαφέρει από τόπο σε τόπο: κουδουνάτοι, καμουζέλες, μούσκαροι αλλά το κοινότερο είναι μασκαράδες και καρνάβαλοι που προέρχεται από τις ιταλικές λέξεις maschera και carnevale.
Στην Ελλάδα υπάρχει πληθώρα εθίμων που διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή. Ας γνωρίσουμε κάποια από αυτά.
- See more at: http://www.tralala.gr/Ellhnikh-paradosh-Hthh-kai-ethima-ths-Apokrias/#sthash.QcCMIDuj.dpuf

Η εκπαίδευση στη Φινλανδία σήμερα!

«In Finland, we believe in evolution, not in revolution» λέει η Κριστίνα Βόλμαρι, υψηλόβαθμο στέλεχος του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας της Φινλανδίας. Δεν θέλουν επανάσταση (revolution), θέλουν εξέλιξη (evolution) οι Φινλανδοί, και η κ. Βόλμαρι αξιοποιεί τη ρίμα μεταξύ των δύο αγγλικών λέξεων για να καταδείξει τη φιλοσοφία του εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας της, που έχει κατακτήσει την κορυφή μεταξύ των προηγμένων χωρών διεθνώς –η Φινλανδία βρίσκεται στις πρώτες θέσεις της κατάταξης στον διαγωνισμό PISA του ΟΟΣΑ–, και αποτελεί πρότυπο.

Το εκπαιδευτικό σύστημα της Φινλανδίας βασίζεται στη σταθερότητα, την οργάνωση και την εμπιστοσύνη στους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, από το νηπιαγωγείο έως και το πανεπιστήμιο. Οι ίδιοι οι Φινλανδοί δίνουν μεγάλο βάρος στη λειτουργία των θεσμών και εμπιστεύονται τους εκπαιδευτικούς.

Αυτοί είναι, ουσιαστικά, και οι λόγοι που το ελληνικό και το φινλανδικό εκπαιδευτικό σύστημα απέχουν παρασάγγας, παρότι και τα δύο δημόσια και δωρεάν. «Στη Φινλανδία σπάνια αλλάζουμε το εκπαιδευτικό μας σύστημα και μόνο μετά μακροχρόνια μελέτη των δεδομένων. Ας πούμε, ύστερα από 10 χρόνια το επόμενο σχολικό έτος θα κάνουμε αλλαγές στα αναλυτικά προγράμματα, δίνοντας βάρος στην εκπαίδευση των μαθητών στις τέχνες» απαντά η κ. Βόλμαρι.

Ωστόσο, ο μελετημένος τρόπος με τον οποίοι οι Φινλανδοί εισάγουν αλλαγές στα σχολεία τους, σε αντίθεση με την ελληνική προχειρότητα, δεν είναι η μόνη διαφορά ανάμεσα στο ελληνικό και το φινλανδικό σύστημα. Ενδεικτικά, στη Φινλανδία:

• Οι μαθητές ξεκινούν το Δημοτικό από τα 7 τους χρόνια και ολοκληρώνουν το Λύκειο στα 19 τους. Κάθε σχολείο μπορεί να διαφοροποιεί εν μέρει το πρόγραμμά του. Αλλωστε, το εκπαιδευτικό σύστημα χρηματοδοτείται κατά 25% από το κράτος και κατά 75% από τους δήμους, τα δημοτικά τέλη των οποίων είναι ιδιαίτερα υψηλά.

• Κάθε τμήμα σχολικής τάξης έχει κατά μέσο όρο 20 μαθητές.

• «Στόχος μας είναι η οικογένεια να έχει ελεύθερο χρόνο στο σπίτι το απόγευμα. Γι’ αυτό και η προετοιμασία των παιδιών για τα μαθήματα της επόμενης ημέρας γίνεται κατά κύριο λόγο στο σχολείο, και εκτιμάται ότι είναι αρκετή το πολύ μιας ώρας δουλειά στο σπίτι» παρατηρεί η κ. Βόλμαρι.

• Δεν υπάρχει η σκληρή αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Βέβαια, αυτοαξιολόγηση γίνεται τόσο για τις σχολικές μονάδες όσο και από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς.

• Δεν υπάρχει ενιαίο σύστημα εξετάσεων για την προαγωγή των μαθητών από τάξη σε τάξη. Ο εκπαιδευτικός μπορεί να αξιολογεί τους μαθητές του με τον τρόπο που επιθυμεί. «Δίνουμε βάρος στην ουσιαστική εκμάθηση παρά στη συνεχή εξέταση των γνώσεων» αναφέρει η κ. Βόλμαρι.

• Η πολυπληθέστερη ηλικιακή ομάδα των εκπαιδευτικών (σχεδόν το 35% του συνόλου) είναι κάτω των 40 ετών.

• Οι εκπαιδευτικοί περνούν από κατάρτιση περίπου κάθε τρία χρόνια στο πλαίσιο του εργασιακού τους βίου.

• Η εκπαίδευση των μεταναστών ξεκινά με ένα χρόνο εκμάθησης της φινλανδικής γλώσσας και πολιτισμού, ενώ οργανώνονται τάξεις για τη διδασκαλία των μητρικών γλωσσών, ακόμη κι αν υπάρχουν μόνο τρία παιδιά από μία χώρα για ένα τμήμα.  «Η γνώση της μητρικής γλώσσας είναι πολύ σημαντική για να μάθεις μια δεύτερη γλώσσα» λέει η κ. Βόλμαρι, προσθέτοντας ότι τον πρώτο χρόνο τα παιδιά των μεταναστών δεν διδάσκονται τα βασικά μαθήματα αλλά ξεκινούν με ευκολότερα, όπως οι τέχνες, η χειροτεχνία, η φυσική αγωγή.

«Δίνουμε πάντα πολύ μεγάλη αξία στην εκπαίδευση και την καινοτομία. Είμαστε μια φτωχή σε παραγωγικές πηγές χώρα και πρέπει να βάλουμε το μυαλό μας να δουλέψει» παρατηρεi η διπλωμάτης Πέτρα Θίμαν. Και προσθέτει με χιούμορ: «Αλλιώς θα πεθάνουμε στο κρύο».

Ο τρόπος επιλογής των εισακτέων

Το Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι, με τα πέτρινα καλοδιατηρημένα επιβλητικά κτίριά του, εξωτερικά αποπνέει την ιστορία του. Είναι το παλαιότερο (ιδρύθηκε το 1640) και μεγαλύτερο πανεπιστήμιο στη Φινλανδία. Αλλά και εσωτερικά αποτυπώνει τη φινλανδική κουλτούρα. Ολα μοντέρνα σχεδιασμένα, τάξη, ηρεμία, ασφάλεια, και πουθενά συνθήματα στους τοίχους. Ιδια εικόνα και στην απόλυτα οργανωμένη φοιτητική λέσχη, όπου γευματίζουν φοιτητές, καθηγητές, προσωπικό και επισκέπτες. «Στο Παιδαγωγικό Τμήμα δεχόμαστε περίπου 3.000 αιτήσεις ετησίως για τις 100 θέσεις» λέει στην «Κ» ο Γιάρι Λάβονεν, επικεφαλής του Τμήματος. Το σύστημα εισαγωγής είναι μεικτό και σε δύο κύκλους. Από τις 3.000 αιτήσεις μέσω εξετάσεων περίπου 300 υποψήφιοι προχωρούν στη δεύτερη φάση, στην οποία μέσω συνέντευξης εξετάζονται εάν διαθέτουν τις δεξιότητες που οφείλει να έχει ένας δάσκαλος (π.χ. επικοινωνίας, συνεργατικότητας). Εντυπωσιακός είναι ο τρόπος με τον οποίο ορίζεται ο αριθμός των εισακτέων. Οχι με βάση μικροκομματικές σκοπιμότητες όπως στην Ελλάδα, αλλά οι υπηρεσίες μετρούν σε βάθος δεκαετίας την εξέλιξη των συνταξιοδοτήσεων εκπαιδευτικών σε συνδυασμό με τους δείκτες γεννήσεων. «Κάθε 5 χρόνια οι υπηρεσίες μας ενημερώνουν για τα στοιχεία και εμείς ορίζουμε τον αριθμό εισακτέων. Βέβαια, τώρα ίσως οι ανάγκες αυξηθούν λόγω του κύματος μετανάστευσης» παρατηρεί ο κ. Λάβονεν.

πηγή: http://www.kathimerini.gr/

 

Πώς να μάθετε στο παιδί να διαχειρίζεται το διάβασμά του!

Όπως είναι αναμενόμενο, τα παιδιά στις πρώτες τάξεις του δημοτικού αντιμετωπίζουν δυσκολίες συγκέντρωσης και δεν έχουν ανεπτυγμένη την ικανότητα διαβάσματος.

Με καλή οργάνωση και σωστό χειρισμό, μπορούμε να μάθουμε στα παιδιά μας το σωστό τρόπο να διαβάζουν τα μαθήματά τους, κάτι το οποίο αποτελεί το κλειδί της ακαδημαϊκής επιτυχίας.

Οργάνωση

Η σωστή οργάνωση είναι το Α και το Ω όσον αφορά το διάβασμα. Χρήσιμο είναι να υπάρχει ένα τετράδιο ή ένας πίνακας όπου θα αναγράφεται το διάβασμα της επομένης ημέρας και όπου θα μπορούμε, μαζί με το παιδί, να βάζουμε ένα ν δίπλα σε κάθε κομμάτι που ολοκληρώνεται.

Επίσης, θα πρέπει τα υλικά του διαβάσματος (τετράδια, μολύβια, γόμες κ.ο.κ.) να είναι καλά οργανωμένα (π.χ. μολύβια ξυσμένα κλπ.), εύχρηστα και διαθέσιμα∙ ο στόχος είναι να διευκολύνουμε το παιδί όπου μπορούμε στη διαδικασία του διαβάσματος.

Επιπλέον, καλό είναι το διάβασμα να γίνεται αμέσως μετά την επιστροφή από το σχολείο, με το κίνητρο ότι «τελειώνουμε το διάβασμα για να μπορούμε να παίξουμε μετά», λαμβάνοντας όμως πάντοτε υπόψη τις ανάγκες του δικού μας παιδιού∙ κάποια παιδιά ίσως να έχουν ανάγκη π.χ. να παίξουν για ένα τέταρτο ώστε να αποφορτιστούν, προτού ξεκινήσουν το διάβασμα.

Συγκεκριμένος χώρος και χρόνος για διάβασμα

Επιλέγουμε συγκεκριμένο χώρο για το διάβασμα, όπως το δωμάτιο του παιδιού ή το τραπέζι της κουζίνας, εξασφαλίζοντας όσο το δυνατόν λιγότερους περισπασμούς στο χώρο αυτό (τηλεόραση, ραδιόφωνο, άνθρωποι να μπαινοβγαίνουν αλλά και παιχνίδια ή κόμικ που ίσως να αποσπούν την προσοχή του παιδιού).

Ηλικία και ιδιοασυγκρασία

Λαμβάνουμε υπόψη την ηλικία του παιδιού όταν κανονίζουμε το πώς θα γίνεται το διάβασμα- π.χ. ένα παιδάκι του δημοτικού πιθανό είναι να μπορεί να συγκεντρωθεί για μόνον 15 λεπτά τη φορά και μετά να χρειάζεται ένα μικρό διάλειμμα, σε σχέση με ένα μεγαλύτερο σε ηλικία παιδί. Επίσης, γνωρίζοντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του δικού μας παιδιού, προσπαθούμε να του κάνουμε, με μικρές πινελιές, λίγο πιο ελκυστική τη διαδικασία του διαβάσματος και φροντίζουμε να ζητάμε σε τακτά χρονικά διαστήματα και τη συμβουλή της δασκάλας του για το πώς να το βοηθήσουμε.

Αυτονομία

Στόχος μας θα πρέπει να είναι το διάβασμα να γίνεται όσο το δυνατόν πιο αυτόνομα όσο περνάει ο καιρός, με το γονιό να είναι διαθέσιμος αλλά όχι «από πάνω». Δίνουμε την ευκαιρία στο παιδί να παίρνει αποφάσεις, π.χ. με ποια σειρά θα κάνει τα μαθήματα κλπ. Έτσι νιώθει πιο πολύ έλεγχο πάνω στην κατάσταση και έχει μεγαλύτερο κίνητρο να ασχοληθεί με το διάβασμα.

Ενθάρρυνση, όχι πίεση

Η πίεση όσον αφορά το διάβασμα γεννά αντίθετα αποτελέσματα. Φροντίζουμε πάντα να επαινούμε την προσπάθεια του παιδιού χωρίς να εστιάζουμε τόσο στο αποτέλεσμα∙ το πρώτο και κυριότερο είναι να αναπτύξει από νωρίς σωστές τακτικές όσον αφορά το διάβασμά του.

Μυρτώ Κογεβίνα
Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια

20 λόγια που ανεβάζουν την αυτοπεποίθηση του παιδιού!

Αν θυμάστε και λέτε κάποια από αυτά στο παιδί σας καθημερινά, του κάνετε το καλύτερο δώρο της ζωής του! Τονώνετε την αυτοπεποίθησή του και του στρώνετε το δρόμο για προσωπική ευτυχία και επιτυχία 

1. Σε αγαπώ! Σε αγαπώ απέραντα και ατελείωτα και δεν υπάρχει τίποτα που θα με κάνει να σταματήσω να σε αγαπάω.

2. Είσαι καταπληκτικό παιδί! Είσαι ένας υπέροχος άνθρωπος, μοναδικός και δεν υπάρχει κανένας άλλος σαν εσένα.

3. Δείξε τα συναισθήματά σου. Κλάψε αν έτσι νιώθεις, γέλα αν το αισθάνεσαι. Όλα τα συναισθήματα είναι χρήσιμα και σημαντικά, αρκεί να ξέρουμε να τα εκδηλώσουμε σωστά και να μη διαλέξουμε συμπεριφορές που στεναχωρούνε ή πονάνε τους άλλους.

4. Έκανες λάθος. Δε πειράζει, όλοι οι άνθρωποι κάνουν λάθη. Το σημαντικό είναι να μάθεις από το λάθος σου, να το διορθώσεις και να μην το επαναλάβεις. Έχεις την ευκαιρία να κάνεις ένα νέο ξεκίνημα.

5. Τα κατάφερες. Μπράβο σου! Αν και δεν ήταν εύκολο, ξέρω ότι προσπάθησες και τα κατάφερες. Είμαι περήφανη/ος για σένα και πρέπει κι εσύ να είσαι περήφανος για τον εαυτό σου.

6. Συγγνώμη. Εγώ έκανα λάθος.

7. Μπορείς να αλλάξεις γνώμη. Μερικές φορές μπορεί να πάρεις μια απόφαση αλλά μετά να αλλάξεις γνώμη. Μπορείς να το κάνεις με ωραίο τρόπο, χωρίς κλάματα ή θυμό.

8. Τι ωραία ιδέα! Χαίρομαι που το σκέφτηκες! Όταν βάζεις το μυαλό σου να δουλέψει το αποτέλεσμα είναι σούπερ! Πες μου και άλλα πράγματα για αυτή την ιδέα σου.

9. Αυτό ήταν ευγενικό εκ μέρους σου. Τι ωραία επιλογή να βοηθήσεις και να πεις ωραία πράγματα σε κάποιον άλλο! Φαντάζομαι πόσο όμορφα νιώθεις μέσα σου! Είμαι περήφανη/ος για σένα! Μπράβο!

10. Σου έχω μια μικρή έκπληξη! Έτσι, χωρίς λόγο, επειδή σε αγαπώ.

11. Δε βιάζομαι. Μπορώ να περιμένω. Έχουμε χρόνο, μη βιάζεσαι.

12. Τι θέλεις να κάνουμε; Είναι σειρά σου να διαλέξεις και πάντα έχεις ωραίες ιδέες!

13. Πες μου…. Θέλω να ακούσω τη γνώμη σου. Θέλω να ακούσω τι σκέφτεσαι και πώς νιώθεις, είναι σημαντικό. Είμαι όλο αυτιά!

14. Εδώ είμαι! Και δεν πρόκειται να φύγω χωρίς να σε χαιρετήσω. Μου αρέσει να είμαστε μαζί.

15. Ευχαριστώ και παρακαλώ. Είναι σημαντικές λέξεις που πρέπει να θυμόμαστε να χρησιμοποιούμε. Και αν ξεχαστώ καμιά φορά και δε σου τις πω, να μου το υπενθυμίσεις!

16. Μου έλειψες! Να ξέρεις ότι σε σκέφτομαι όταν δεν είμαστε μαζί.

17. Προσπάθησε! Κάνε μια προσπάθεια, ένα βήμα τη φορά. Θα τα καταφέρεις! Τίποτα δε γίνεται χωρίς να προσπάθεια.

18. Θα σε βοηθήσω. Πρώτα κάνε μια προσπάθεια μόνος σου, αλλά αν δεις ότι χρειάζεσαι κάτι, εδώ είμαι για να σε βοηθήσω. Δεν θα το κάνω εγώ για εσένα, αλλά θα σου δείξω πώς να το κάνεις για να το μάθεις και να μη με χρειάζεσαι την επόμενη φορά.

19. Τι θα σου άρεσε; Τι ονειρεύεσαι; Τι θα ήθελες να έχεις ή να γίνει; Ας αφήσουμε τη φαντασία μας ελεύθερη να σκεφτούμε τι θα θέλαμε.

20. Πιστεύω σε εσένα! Πιστεύω σε εσένα σαν άνθρωπο, πιστεύω στις δυνάμεις σου και σου έχω εμπιστοσύνη! Μπορείς!

Της Λίζα Βάρβογλη (Ψυχολόγος -Συγγραφέας)

Τι είναι η δυσαριθμησία και πώς θα την ξεπεράσει ένα παιδί!

Πολλά παιδιά μισούν τα Μαθηματικά και δυσκολεύονται με την επίλυση μαθηματικών εξισώσεων. Για κάποια παιδιά, όμως, το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο, καθώς οι αριθμοί γίνονται τέρατα που στοιχειώνουν τα όνειρά τους, ενώ ακόμα και μία απλή πρόσθεση μοιάζει αδύνατη. Αν νιώθετε ότι το παιδί σας δυσκολεύεται ιδιαίτερα με τα Μαθηματικά, πιθανώς να πάσχει από δυσαριθμησία, μία κοινή μαθησιακή δυσκολία για την οποία απαντήσεις και συμβουλές δίνει η Ειδική Παιδαγωγός, MSc in Special & Inclusive Education-University of London, κ. Μαράνια Γκιόκα.

Τι είναι η δυσαριθμησία;

Η αναπτυξιακή δυσαριθμησία, είναι μία κατάσταση που επηρεάζει την ικανότητα του ατόμου να αποκτήσει δεξιότητες στα μαθηματικά. Μαθητές με δυσαριθμησία ενδέχεται να έχουν δυσκολία να κατανοήσουν απλές αριθμητικές έννοιες, να μην έχουν μία διαισθητική κατανόηση των αριθμών και να έχουν πρόβλημα στο να κάνουν αριθμητικές πράξεις ή να λύνουν αριθμητικά προβλήματα.

Χρειάζεται να είμαστε ιδιαίτερα υποψιασμένοι, καθώς ενδέχεται ένας μαθητής με δυσαριθμησία να μπορεί να βρει το σωστό μαθηματικό αποτέλεσμα, αλλά να χρησιμοποιεί «ανώριμες» στρατηγικές για την ηλικία του. Για παράδειγμα, προκειμένου να κάνει πρόσθεση, να χρησιμοποιεί τα δάχτυλά του για να μετρήσει, την ίδια στιγμή που μαθητές της ίδιας ηλικίας μπορούν και κάνουν την πρόσθεση από μνήμης.
Τα διαγνωστικά κριτήρια είναι τα εξής:
Α. Η μαθηματική ικανότητα, μετρούμενη με ατομικά χορηγούμενες σταθμισμένες δοκιμασίες, είναι σημαντικά κατώτερη από το αναμενόμενο, δεδομένων της χρονολογικής ηλικίας του ατόμου, της μετρηθείσας νοημοσύνης και της εκπαίδευσης που αντιστοιχεί στην ηλικία.
Β. Η διαταραχή στο κριτήριο Α παρεμποδίζει σημαντικά τη σχολική επίδοση ή τις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής που απαιτούν μαθηματική ικανότητα.
Γ. Αν υπάρχει αισθητηριακό ελάττωμα, οι δυσκολίες στη μαθηματική ικανότητα είναι μεγαλύτερες από αυτές που συνήθως το συνοδεύουν.

Πού οφείλεται;

Η αναπτυξιακή δυσαριθμησία είναι μια εκ γενετής κατάσταση. Το άτομο λοιπόν από τη γέννησή του παρουσιάζει δυσλειτουργία σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου, στις οποίες γίνεται η επεξεργασία του αριθμού είτε ως ποσότητα, είτε ως σύμβολο, είτε ως αριθμολέξη.
Ένα άτομο για να μπορέσει να εμπλακεί αποτελεσματικά με τα μαθηματικά χρειάζεται να έχει αποκτήσει δεξιότητες στους παρακάτω τομείς:
• λεκτικό τομέα
• μνήμη (βραχυπρόθεσμη, μακροπρόθεσμη και μνήμη εργασίας)
• χωροχρονική αντίληψη (π.χ. να μη μπερδεύει το δεξιά με το αριστερά, το πριν με το μετά κ.ά.)
• μαθηματική λογική
• αφαιρετική ικανότητα και
• μεταγνωστική ικανότητα.
Το άτομο με δυσαριθμησία ενδέχεται να παρουσιάζει έλλειμμα σε έναν ή περισσότερους τομείς. Μία λεπτομερής αξιολόγηση είναι αυτή που θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε σε ποιους τομείς δυσκολεύεται το άτομο.

Από ποια ηλικία εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια;

Δε χρειάζεται να φτάσει το παιδί στο σχολείο για να δούμε τα πρώτα σημάδια. Ένα υποψιασμένο «μάτι» μπορεί να τα διακρίνει ήδη από την προσχολική ηλικία.

Πώς θα καταλάβει ο γονιός ότι το παιδί έχει αυτή τη δυσκολία;

Παιδιά προσχολικής ηλικίας:
• Δυσκολία στο να μάθουν να μετράνε
• Δυσκολία στο να αναγνωρίζουν τους αριθμούς, όταν είναι γραμμένοι
• Δυσκολία στο να συνδέσουν ότι ένας αριθμός (π.χ.το 3) συνδέεται με το περιβάλλον τους (π.χ. 3 αυτοκίνητα)
• Φτωχή μνήμη για τους αριθμούς
• Δυσκολία στο να οργανώνουν τα αντικείμενα με έναν λογικό τρόπο. Για παράδειγμα στο να ομαδοποιούν μαζί όλα τα αντικείμενα που έχουν στρογγυλό σχήμα ή όλα τα αντικείμενα που έχουν τετράγωνο σχήμα.
 
Παιδιά σχολικής ηλικίας
• Δυσκολία στο να μάθουν αριθμητικές πράξεις (πρόσθεση, αφαίρεση, πολλαπλασιασμός, διαίρεση)
• Δυσκολία στο να αναπτύξουν δεξιότητες επίλυσης μαθηματικών προβλημάτων
• Δυσκολία στο να μάθουν το λεξιλόγιο που είναι σχετικό με τα μαθηματικά
• Αποφεύγουν παιχνίδια στα οποία χρειάζεται να χρησιμοποιηθεί στρατηγική
• Δυσκολεύονται να μάθουν την ώρα

Πώς διορθώνεται; Σε ποιον να απευθυνθεί ο γονιός;

Τα άτομα με δυσαριθμησία χρειάζεται να ακολουθήσουν πρόγραμμα σχεδιασμένο από ειδικό παιδαγωγό, καθώς και από άλλες ειδικότητες, όπως αυτή των εργοθεραπευτών. Τα προγράμματα για τη δυσαριθμησία οφείλουν να είναι εξατομικευμένα στις ανάγκες του κάθε ατόμου και να παρεμβαίνουν στους τομείς στους οποίους το άτομο δυσκολεύεται, όπως για παράδειγμα τον τομέα της μνήμης εργασίας ή τον τομέα των αλληλουχιών.

Τι προβλήματα μπορεί να δημιουργήσει, αν δεν διορθωθεί; 

Η έγκαιρη και εξατομικευμένη παρέμβαση είναι ιδιαίτερα σημαντική για την πορεία που θα ακολουθήσει το άτομο με δυσαριθμησία. Η απουσία παρέμβασης μπορεί να οδηγήσει σε:

• χαμηλή μαθητική απόδοση,
• χαμηλή αυτοεκτίμηση,
• απόσυρση από τη μαθησιακή διαδικασία
• δυσκολία στις κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητες και
• αυξημένο άγχος.
Για αυτό το λόγο, οι γονείς και οι δάσκαλοι χρειάζεται να παρατηρήσουν τα πρώτα σημάδια της δυσαριθμησίας και να ζητήσουν άμεσα τη βοήθεια κάποιου ειδικού, προκειμένου να γίνει μία αρχική αξιολόγηση.
Περνώντας όμως στην ενήλικη ζωή, το άτομο με δυσαριθμησία που δεν έχει δεχτεί κάποια παρέμβαση, ενδέχεται να παρουσιάζει δυσκολία:
• στη διαχείριση των χρημάτων (π.χ.ρέστα),
• στον προσανατολισμό (π.χ. να μην μπορεί να πάει χωρίς βοήθεια σε κάποια μέρος, ακόμα και αν έχει πάει πολλές φορές και θα περιμέναμε να το έχει μάθει),
• στη διαχείριση του χρόνου (π.χ. να δυσκολεύεται να είναι συνεπής στα ραντεβού του),
• όπως και σε οτιδήποτε μπορεί να βασίζεται στα μαθηματικά (π.χ. στατιστική).


Πηγή

ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΠΡΟΣΟΧΗΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ!

 -«Ο γιος μου δεν μπορεί να καθίσει καθόλου. Και στο σπίτι αλλά και στο Νηπιαγωγείο το βλέπουμε: Είναι “κινητή ζαλάδα”»

-«Η κόρη μου είναι 6 ετών και βλέπουμε τόσο στο Σχολείο όσο και στο σπίτι ότι συνεχώς “χαζεύει” και δεν μας προσέχει»

-«O γιος μου “φυτρώνει εκεί που δεν τον σπέρνουνε” και γίνεται σε όλους πολύ ενοχλητικός»

-«Η δασκάλα λέει ότι τελειώνει πάντα τελευταίος τα γραπτά του και η απόδοσή του είναι πολύ χαμηλή»

-«Η κόρη μου βιάζεται να απαντήσει σε αυτό που την ρωτάνε. Πολλές φορές δεν ακούει καν την ερώτηση»

-«Tο παιδί μου είναι μέσα στα νεύρα. Δεν μπορεί να καθίσει ούτε 5 λεπτά. Με τους συμμαθητές του και τον αδελφό του στο σπίτι όλο παίζουν ξύλο»

-«Μας παίρνει 2 ώρες να τελειώσουμε μία δουλειά των 10 λεπτών»

-«Είναι έξυπνο παιδί αλλά βαριέται. Όταν συγκεντρωθεί τα τελειώνει αμέσως»

Αυτές είναι μερικές από τις πιο συχνές εκφράσεις που ακούει ένας ειδικός κατά την πρώτη τηλεφωνική συνέντευξη. Το πρώτο αίτημα του γονέα, ότι το παιδί του δεν δείχνει προσοχή, έχει υπερκινητικότητα και έχει παρόρμηση στην συμπεριφορά του.

Ας δούμε λοιπόν έναν έναν αυτούς τους παράγοντες.

  

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΟΣΟΧΗ

Είναι μια ανώτερη εγκεφαλική λειτουργία που μας επιτρέπει ανά πάσα στιγμή να ξεχωρίζουμε και να συγκεντρωνόμαστε σ’ αυτό που μας ενδιαφέρει, μας αφορά ή μας ζητείται και να αφήνουμε τα υπόλοιπα ερεθίσματα του περιβάλλοντος σε δεύτερη μοίρα.

Είναι ακριβώς αυτή η λειτουργία που πρέπει να ενεργοποιηθεί όταν το παιδί βρίσκεται στην τάξη και πρέπει να συγκεντρωθεί στο τι λέει ο εκπ/τικός και να μην ασχοληθεί με τον διπλανό του ή με έναν θόρυβο που ακούστηκε. Είναι προϋπόθεση για να μπορέσει να καταλάβει τι λέει ο εκπ/τικός για να το μάθει στη συνέχεια.

Το σύστημα προσοχής του ανθρώπου διαιρείται σε 3 τμήματα που εκτελούν διαφορετικές λειτουργίες

-Εστίαση στα εισερχόμενα ερεθίσματα από τα αισθητηριακά συστήματα

-Ανίχνευση των ερεθισμάτων για συνειδητή επεξεργασία

-Διατήρηση εγρήγορσης

Το απρόσεχτο παιδί είναι το παιδί που δείχνει αδιάφορο, αποτραβηγμένο, συνεχώς κουρασμένο, απαθές, απορροφημένο και αργό. Πολύ συχνά δυσκολεύεται να:

-συγκεντρώσει την προσοχή του σε λεπτομέρειες και κάνει λάθη απροσεξίας                              

-διατηρήσει την προσοχή του σε δραστηριότητες του παιχνιδιού                                      

-οργανώσει δουλειές και δραστηριότητες                                                                              

-διεκπεραιώσει σχολικές εργασίες ή άλλα καθήκοντα στο σπίτι ή την τάξη                         

-εμπλακεί σε δραστηριότητες που απαιτούν σταθερή πνευματική προσπάθεια

 επίσης πολύ συχνά

• χάνει αντικείμενα απαραίτητα για δραστηριότητες (παιχνίδια, μολύβια, βιβλία κλπ)                     
• η προσοχή του διασπάται εύκολα από εξωτερικά ερεθίσματα
• ξεχνά καθημερινές δραστηριότητες
• φαίνεται σαν να μην ακούει όταν του μιλούν                                        

 

Τα συμπτώματα αυτά δεν είναι πάντοτε παρόντα στον ίδιο βαθμό. Είναι πιο εμφανή στις δραστηριότητες υποχρέωσης που το παιδί τις βρίσκει βαρετές ή δύσκολες, ενώ όταν κάτι το ενδιαφέρει, τότε η απροσεξία μπορεί να μην είναι καθόλου εμφανής –πχ Ηλεκτρονικά παιχνίδια-(αυτός συχνά είναι και ο παράγοντας που οι γονείς συχνά δεν μπορούν να κατανοήσουν την συμπεριφορά του παιδιού τους).

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΙΝΗΣΗΣ

Είναι ο εγκεφαλικός μηχανισμός που μειώνει την κινητικότητα του ατόμου όταν πρέπει να ασχοληθεί με μία δραστηριότητα που δεν απαιτεί κίνηση (πχ πνευματική- μελέτη, γράψιμο, επιτραπέζιο παιχνίδι κλπ)

Το υπερκινητικό παιδί, είναι πολύ ενεργητικό παιδί, μόνιμα ενασχολούμενο, σε συνεχή κίνηση

και πολύ διεγερμένο. Πολύ συχνά:

• στριφογυρίζει στην θέση του                                                                                  
• σηκώνεται από τη θέση του στην τάξη ή στο σπίτι                                                     
• τρέχει τριγύρω, σκαρφαλώνει και στριφογυρίζει,                                                   
• δυσκολεύεται να συμμετέχει ήσυχα σε δραστηριότητες κατά τον ελεύθερο χρόνο του     
• μιλά...ακατάπαυστα                                                                                                                   

Η Υπερκινητικότητα είναι πολύ ενοχλητικό σύμπτωμα και γι’ αυτόν τον λόγο είναι πιο γνωστή ως πρόβλημα και φέρνει πολύ συχνότερα τα παιδιά στον ειδικό απ’ ό,τι η Απροσεξία από μόνη της.

Μετά την ηλικία των 4 ετών, το παιδί που κουνιέται συνέχεια, τρέχει, σκαρφαλώνει στα θρανία, σηκώνεται στην τάξη, που δυσκολεύεται ακόμη και να παίξει ήρεμα, δημιουργεί την αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά. Το παιδί αυτό από νωρίς εισπράττει αποδοκιμασία απ’ το περιβάλλον (γονείς, συγγενείς, εκπαιδευτικοί), που είναι δικαιολογημένη, καθώς η συμπεριφορά του  ενοχλεί και κουράζει.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΟΡΜΗΣΗΣ

Είναι η ανώτερη εγκεφαλική λειτουργία που επιτρέπει στο άτομο να ελέγχει όλες τις παραμέτρους της κατάστασης και να επιλέξει καλά ένα σχέδιο πριν εκτελέσει κάτι.

Το παρορμητικό παιδί μοιάζει αρκετά και με το απρόσεχτο και με το υπερδιεγερμένο παιδί. Πολύ συχνά:

 

 

• απαντά απερίσκεπτα προτού ολοκληρωθεί η ερώτηση                                                    
• δυσκολεύεται να περιμένει τη σειρά του                                                                              
• διακόπτει τους άλλους (π.χ. παρεμβαίνει απρόσκλητα σε συζητήσεις ή παιχνίδια)
• κάνει πράγματα επικίνδυνα για τον εαυτό του ή τους άλλους

Πάρα πολύ συχνά το παρορμητικό παιδί είναι και υπερκινητικό. Ο συνδυασμός αυτός είναι ακόμη δυσκολότερος, γιατί ακόμη και η πιο καλοπροαίρετη οικογένεια ή οι πιο υπομονετικοί δάσκαλοι δύσκολα θα αντέξουν τα ενοχλητικά αυτά συμπτώματα. Ακόμα και οι συμμαθητές και οι φίλοι κουράζονται και συχνά καταλήγουν να αποφεύγουν το παιδί με υπερκινητικότητα – παρορμητικότητα.

Και οι 3 παραπάνω κατηγορίες των παιδιών, όταν οι δυσκολίες τους επιβαρύνουν την καθημερινή τους λειτουργικότητα (Σχολική επίδοση, ήσυχο παιχνίδι, σχέση με τους συνομηλίκους, οικογενειακή ηρεμία) είναι πολύ πιθανό να ανήκουν στην:  

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ)

Η ΔΕΠ-Υ είναι ένα αρκετά συχνό πρόβλημα (τουλάχιστον ένας μαθητής σε κάθε τάξη) που αναγνωρίζεται στη σχολική ηλικία και που εκφράζεται με δυσκολίες στη μάθηση και στη συμπεριφορά.

Η δυσκολία αυτή έχει να κάνει με τον εγκέφαλο του παιδιού. Κάποια εγκεφαλικά κέντρα (κύρια στον προμετωπιαίο και τον δεξιό βρεγματικό λοβό) που ασκούν έλεγχο στην υπερδραστηριότητα  υπολειτουργούν, ενώ υπάρχει μια άρση αναστολών που κάνει το παιδί να δρα παρορμητικά χωρίς να σκέφτεται προηγουμένως την ορθότητα ή τις συνέπειες των πράξεών του. Δυσκολεύεται να κατασκευάσει ένα εκτελεστικό πλάνο και να οργανώσει μια δραστηριότητα, με αποτέλεσμα να κινείται υπερβολικά και άσκοπα. Στην ουσία δεν θέλει να ταλαιπωρεί τους γονείς ή τους δασκάλους και δεν χαίρεται καθόλου με την απόρριψη που λαμβάνει ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΝΕΡΓΗΣΕΙ ΜΕ ΑΛΛΟ ΤΡΟΠΟ. Άρα λοιπόν με βάση τα παραπάνω, η ΔΕΠ-Υ δεν είναι μια αναπτυξιολογική δυσκολία η οποία περνάει με τον χρόνο.

Όπως προαναφέρθηκε, τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της διαταραχής είναι τα εξής :

–          Ελλειμματική προσοχή

–          Υπερκινητικότητα

–          Παρορμητικότητα

 Δεν χρειάζεται το παιδί να εμφανίζει και την υπερκινητικότητα και την απροσεξία. Μπορεί να είναι μόνο υπερκινητικό ή μόνο απρόσεχτο.

 Κανονικά, οι δυσκολίες πρέπει να εντοπίζονται πριν ακόμη πάει το παιδί στο σχολείο από τους γονείς ή από την Νηπιαγωγό.

 Η διάγνωση δεν πρέπει να γίνεται εύκολα και επιπόλαια και πρέπει να μελετηθούν όλοι οι παράγοντες της ζωής του παιδιού.

ΣΥΝΟΔΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ

Δυστυχώς το παιδί με ΔΕΠ-Υ κινδυνεύει (σε ποσοστό 70%) να αντιμετωπίσει ένα μεγάλο φάσμα δευτερογενών δυσκολιών εάν η πάθηση δεν εντοπιστεί νωρίς και δεν εφαρμοστεί πρόγραμμα παρέμβασης. Η βιβλιογραφία και η εμπειρία του υπογράφοντος έχουν ορίσει ως μεγαλύτερες δυσκολίες τα εξής:

-Ειδικές Μαθησιακές Διαταραχές (δυσλεξία κλπ). Οι δυσκολίες της επικέντρωσης προσοχής και της επεξεργασίας δυσκολεύουν τον μαθητή με ΔΕΠ-Υ να οργανώσει σωστά την εισερχόμενη μάθηση από την προσχολική ακόμη ηλικία.

-Διαταραχή του συντονισμού των κινήσεων. Δυσκολίες στην οργανωμένη κινητική εκτέλεση με αποτέλεσμα τα παιδιά να δίνουν σημαντικά αδέξια εικόνα.

-Διαταραχές λόγου και ομιλίας. Το παιδί δυσκολεύεται να οργανώσει τόσο το λεκτικό εισερχόμενο (κατανόηση) όσο και το εξερχόμενο (οργανωμένη και δομημένη ομιλία, αφήγηση, γραπτός λόγος).

-Υψηλά επίπεδα άγχους. Μία πολύ επώδυνη για το παιδί δυσκολία.

-Δευτερογενή ψυχολογικά προβλήματα λόγω της συνεχούς απόρριψης που βιώνει το παιδί μόνιμα συγκρινόμενο με το περιβάλλον του.

– Συχνές εμμονές και ψυχαναγκασμοί.

– Υψηλά επίπεδα κατάθλιψης μετά την ηλικία των 8 ετών

-Διαταραχές διαγωγής και παραπτωματικές συμπεριφορές.

Τέλος θα πρέπει να αναφερθούν οι σημαντικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γονείς του παιδιού με ΔΕΠ-Υ. Το παιδί προκαλεί υψηλότατα επίπεδα stress στην οικογένεια και στον κοινωνικό περίγυρο.  Αυτό ξεκινά από την προσχολική ακόμη περίοδο και εάν δεν διαγνωστεί και δεν αντιμετωπιστεί, είναι βέβαιο ότι φέρνει την οικογένεια σε πολύ άσχημη θέση. Πολύ συχνά επιρρίπτουν κάποιοι ειδικοί ευθύνες στην οικογένεια του παιδιού με ΔΕΠ-Υ. Η λέξη «όρια» έχει καταντήσει «καραμέλα» στο στόμα πολλών ειδικών. Πρέπει πρώτα να ενσκύψουμε στην καθημερινή δυσκολία που προκαλεί άθελά του το παιδί με ΔΕΠ-Υ στην οικογένειά του και μετά να προχωρήσουμε στην «θεραπευτική συμμαχία» και στην κατάστρωση σφαιρικού πλάνου παρέμβασης.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Ο άξονας που πρέπει να κινηθεί η παρέμβαση στο παιδί με ΔΕΠ-Υ είναι τριπλός:

Α. Βελτίωση μηχανισμών συγκέντρωσης προσοχής (αισθητηριακή εστίαση, επεξεργασία, διατήρηση εγρήγορσης)

Β. Ενίσχυση σχεδιαστικών και εκτελεστικών μοντέλων (βελτίωση ιδεασμού και πράξης)

Γ. Στήριξη της αυτοπεποίθησης του παιδιού.

Ταυτόχρονα κρίνεται ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ η Συμβουλευτική της οικογενείας και του Εκπαιδευτικού περιβάλλοντος του παιδιού. Πρέπει και τα 2 αυτά πλαίσια να εκπαιδευτούν για τα δεδομένα της δυσκολίας, να σεβαστούν τις ιδιαιτερότητες του παιδιού με ΔΕΠ-Υ και να χτίσουν από κοινού με τους ειδικούς τους μηχανισμούς διευκόλυνσης του παιδιού.

 Οι βασικές Ειδικότητες που θα βοηθήσουν το παιδί με ΔΕΠ-Υ είναι ο Ψυχοπαιδαγωγός, ο Εργοθεραπευτής και η Ψυχολόγος Συμβουλευτικής ή η Κοινωνική Λειτουργός.

Η ΠΡΟΓΝΩΣΗ

 Η πρόγνωση της δυσκολίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από 3 ΚΑΙΡΙΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ:

1.Ηλικια έναρξης της αντιμετώπισης από εξειδικευμένους στις δυσκολίες ειδικούς.

2.Την καίρια παρέμβαση του περιβάλλοντος (οικογένεια, Σχολείο, οργάνωση μηχανισμών μελέτης)

3. Την ύπαρξη και εγκατάσταση στο παιδί δευτερογενών δυσκολιών.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΤΡΑΤΟΣ. ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΣ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ